(KĐT) – Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là cân nhắc khả năng triển khai lực lượng đặc nhiệm tới Iran để thu giữ uranium được làm giàu gần cấp độ vũ khí.
Ảnh vệ tinh chụp cơ sở hạt nhân Natanz, tỉnh Isfahan, miền trung Iran vào ngày 7/3 (Ảnh: AFP)
Bloomberg dẫn nguồn tin từ 3 nhà ngoại giao cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đang cân nhắc phương án triển khai lực lượng đặc nhiệm trên bộ để thu giữ kho uranium của Iran, được cho là làm giàu gần đạt cấp độ chế tạo bom hạt nhân.
Mỹ và Israel đã tấn công các cơ sở hạt nhân chủ chốt của Iran trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6 năm ngoái. Hiện khó có thể xác nhận số lượng uranium làm giàu ở mức cao của Iran vì đã gần 9 tháng kể từ lần cuối các thanh tra viên nguyên tử của Liên hợp quốc xác minh vị trí của các cơ sở này.
“Chúng tôi vẫn chưa tiếp cận được (uranium làm giàu của Iran), nhưng đến một lúc nào đó, có thể chúng tôi sẽ làm vậy”, Tổng thống Trump phát biểu vào tối 7/3 trong cuộc họp báo trên chuyên cơ Không Lực Một.
“Chúng tôi chưa nhắm đến bây giờ, nhưng chúng tôi có thể làm sau này. Chúng tôi sẽ không làm điều đó ngay bây giờ”, ông Trump nói thêm.
Một trong những mục tiêu được Mỹ tuyên bố khi mở chiến dịch tấn công vào Iran là loại bỏ mọi khả năng của Tehran trong việc sản xuất vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân năm 2025 đã làm phức tạp quá trình theo dõi lượng uranium của Iran. Vấn đề này hiện lại trở thành chủ đề nóng đối với các nhà hoạch định quân sự, và vẫn chưa rõ liệu bất kỳ chiến dịch đặc biệt nào có được thực hiện bởi lực lượng Mỹ hay Israel hay không.
Trong các tuyên bố công khai, các quan chức Mỹ tỏ ra tự tin rằng họ biết uranium của Iran đang được lưu trữ ở đâu. Tuy nhiên, thực chất, họ cũng không chắc chắn về điều này. Trong những tuần trước khi nổ ra cuộc tấn công mới nhất của Mỹ và Israel, các giám sát viên từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) có trụ sở tại Vienna đã phát hiện các hoạt động liên tục bên ngoài các đường hầm gần Isfahan, nơi vật liệu này được ghi nhận lần cuối trước khi chiến sự bắt đầu.
Một nhà ngoại giao tại Vienna, vốn quen thuộc với các đánh giá của IAEA, cho biết hoạt động này đặt ra giả thuyết rằng ít nhất một phần trong số 441kg uranium làm giàu cao của Iran được lưu trữ tại khu phức hợp đã được di dời.
Kho dự trữ này đủ để chế tạo khoảng 12 đầu đạn hạt nhân nếu tiếp tục được làm giàu, trong đó Mỹ cho rằng đủ cho 11 quả bom. Iran cũng sở hữu hơn 8.000kg uranium được làm giàu ở mức thấp hơn, loại vật liệu có thể được nâng cấp nếu năng lực làm giàu được khôi phục.
Theo một quan chức, các quan chức Mỹ và Israel đang tích cực tìm kiếm lượng uranium làm giàu cao này và đã chuẩn bị các kế hoạch dự phòng, bao gồm triển khai lực lượng đặc nhiệm nếu vị trí của chúng được xác nhận.
Các cơ sở hạt nhân của Iran (Ảnh: Reuters).
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Trump ngày 3/3 cho biết Mỹ có hai lựa chọn để khiến uranium làm giàu của Iran bị vô hiệu hóa. Nếu Mỹ kiểm soát vùng lãnh thổ nơi chúng được lưu trữ, họ có thể cử lực lượng đến pha loãng uranium ngay tại chỗ và xử lý an toàn, hoặc họ có thể đưa chúng ra khỏi Iran và xử lý ở nơi khác.
Trước đó, Semafor đưa tin một cuộc đột kích của lực lượng đặc nhiệm để thu giữ kho dự trữ hạt nhân của Iran là một phương án được xem xét, trong khi Axios cũng cho biết Mỹ và Israel đang xem xét khả năng sử dụng lực lượng bộ binh để kiểm soát số vật liệu này. Nhà Trắng hiện chưa lên tiếng về thông tin này.
Tổng thống Trump ngày 7/3 nói rằng ông không muốn bàn về việc triển khai quân trên bộ ở Iran, dù không loại trừ khả năng này. Ông chủ Nhà Trắng nói rằng điều này chỉ xảy ra “vì một lý do rất chính đáng” và nếu được thực hiện thì Iran sẽ phải bị “tàn phá đến mức họ không thể chiến đấu trên bộ”.
Tehran từng phát tín hiệu sẵn sàng giảm bớt hoặc xuất khẩu kho uranium làm giàu cao như một phần của thỏa thuận ngoại giao rộng hơn. Tuy nhiên, các cuộc giao tranh mới nhất đã khiến các cuộc đàm phán này dừng lại.
Sự sụp đổ của con đường ngoại giao đã buộc Mỹ và Israel phải xem xét các phương án quân sự dự phòng, bao gồm khả năng sử dụng lực lượng bộ binh để thu hồi vật liệu hạt nhân. Một thách thức lớn là số vật liệu này có thể đã bị phân tán và cất giữ trong thời gian dài.
Hiện vẫn chưa rõ mức độ thiệt hại mà Mỹ và Israel đã gây ra cho hạ tầng làm giàu uranium của Iran. Ngay cả khi bị thiệt hại đáng kể, sự tồn tại của uranium gần cấp độ vũ khí bên ngoài các cơ sở được giám sát vẫn tiềm ẩn rủi ro lâu dài.
Phần lớn các nhà phân tích, bao gồm trong cộng đồng tình báo Mỹ, đồng ý rằng Iran chưa quyết định theo đuổi vũ khí hạt nhân và IAEA cũng chưa phát hiện một chương trình vũ khí cụ thể. Theo Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS), xác suất Iran quyết định chế tạo vũ khí hạt nhân vẫn dưới 50%.
Tuy nhiên, việc Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại trong những giờ đầu của cuộc xung đột đã kích hoạt quá trình tìm người kế nhiệm và điều này có thể làm thay đổi việc ra quyết định về chương trình hạt nhân. Lãnh tụ Tối cao Khamenei từng ban hành sắc lệnh tôn giáo cấm phát triển vũ khí hạt nhân, nhưng người kế nhiệm ông có thể xem xét lại lập trường này.
Iran, cùng với Trung Quốc và Nga, cho biết một “giải pháp ngoại giao bền vững” vẫn có thể đạt được. Tuy nhiên, các tuyên bố gần đây của Tổng thống Trump cho thấy chính quyền Mỹ sẵn sàng theo đuổi mục tiêu bằng biện pháp quân sự.
